|
Sanayi Sektörünün Yapısı
Birinci Dünya Savaşından sonra meydana gelen çeşitli göçler nedeniyle,tanındığı sanatların ve üretim kollarının, eski önemlerini yitirmeleri sonucunda, kentsel ekonomik hayatta bir durgunluk yaşanmaya başlamıştı.
Bu durgunluk, 1930’ lu yıllarda ,Amasya’nın Demiryolu Bağlantısına kavuşması ve Tokat ilinde Turhal Şeker Fabrikasının açılması ile aşılmış ve giderek canlanan ve çeşitlenen bir Tarımsal Yapının ortaya çıkmasına neden olmuştu.
Şeker Fabrikasının;Tarım ve Sanayi Sektörleri dışında gelişmesine öncülük ettiği başka bir alan da Madencilik Alt Sektörü idi.Yeni Çeltek Kömür İşletmesi,daha sonraları açılan Amasya Şeker Fabrikasının yanı sıra, çevredeki diğer Şeker Fabrikalarının da enerji gereksinimini karşılamıştı.
Yeni Çeltek Kömür İşletmesi, bunların dışında, aynı zamanda, ilin Tarım Sektöründe, 1960’lı yıllarla birlikte, makineleşme ve pazara açılma gibi süreçlerin sonucu olarak ortaya çıkan Topraksız Kesime, istihdam olanağı sağlamıştı.
Amasya İlinin ekonomik yaşamında, Turhal Şeker Fabrikasının yapımı ve Samsun-Sivas Demiryolunun Ulaşıma açılmasıyla başlayan hareketlilik ve ülke pazarıyla bütünleşme,1950’lerde, Amasya-Suluova Şeker Fabrikasının kurulmasıyla, daha da artmıştır. Böylece Şekerpancarı; Amasya İlinin, yalnızca Tarımsal Yapısını değil Sanayi Yapısını da geliştirmiş ve değiştirmişti.
Bu çerçeve içinde; 1950 lerde, o zamana dek sadece El Tezgahları, Tabakhaneler, Şaraphaneler, Un Değirmenleri biçiminde örgütlenen Küçük İmalat yanında, Şeker Fabrikalarının başını çektiği bir Sanayileşme Hareketi başlamıştı.
Bu sanayileşme ile birlikte özellikle Tarım Ürünleri işleyen ve Gıda alanında yoğunlaşan Süt, Yağ, Yem, Un ve Meyve Suyu Fabrikaları kurulmuştu.
Ancak, bununla birlikte Küçük Ölçekli İşletmeler,ekonomideki varlıklarını korumuşlardı.
Amasya İlinin, sınai gelişiminde göze çarpan bir özellik; Sanayinin, devlet girişiminin öncülüğü ve katkısı ile gerçekleştirilmiş olmasıdır.Bu tür kuruluşlar bir yana bırakıldığında, Sanayii de “Küçük Ölçekli İmalat” ın ağır bastığı görülmektedir.
Amasya İlinde Fabrika Ölçeğinde ve Emeğe Dayalı Sanayileşme Hareketi, 1950 yılında başlamış ve pancar ekiminin artırılması ve başta Şeker Sanayi olmak üzere Gıda Sanayindeki yatırımların artması ile hız kazanmıştı.
Sanayi Yapısı incelendiğinde; Özel Sektör Yatırımlarının, mütecanis sektör olarak bakılırsa, daha çok, Gıda Maddeleri ve Taş ve Toprak Sanayi alanlarında olduğu; il genelinde mevcut, irili ufaklı işletmelerin büyük bir çoğunluğunun, Gıda Sanayiinde faaliyet gösterdiği görülmektedir. Çoğunluğu Un Fabrikası olan bu tesislerin dışında kalan diğer işletmeler içerisinde Taş ve Toprak Sanayi, ikinci sırayı almaktadır.
Sınai girişimler zayıf olup,sermaye birikimi sağlayan girişimciler, daha ziyade, il dışına çıkmakta ve yatırım yapmaktadır. Bu şekilde, tasarruflar da, il dışındaki başka yörelere akmaktadır.
İl genelinde; sermaye, gelir seviyesi ve dolayısıyla tasarruflar düşük düzeyde bulunmaktadır.
Ticaret Alt Sektörünün Yapısı ve Gelişimi
İlde başlıca ekonomik faaliyet alanının tarım sektörü olması ve geçimin bu sektörden sağlanmasının yanı sıra ticaret de bu tarımsal ürünlerin alım-satımı ile ilgili olarak yapılmaktadır.
Tahılların yanı sıra, özellikle şekerpancarı, sebze ve meyve, ticarete konu olan tarımsal ürünleri oluşturmaktadır.
İl dahilindeki köyler bağlı oldukları ilçelerle yoğun ticari ilişkide bulunmakta olup Samsun-Ankara ve İstanbul, Amasya’nın en çok ticari ilişkide bulunduğu iller durumundadır ve bu iller, Amasya’nın tarımsal potansiyeli için önemli pazarları meydana getirmektedir.
Tokat-Çorum-Kayseri-Malatya gibi çevre illerin, Karadeniz ile bağlantısını sağlayan Amasya ilinde ticaret; bu komşu iller ve ilçelerle de sürmekte olup, özellikle Suluova Şeker Fabrikası için şekerpancarı üretimi yapan Samsun’un Havza, Ladik, Kavak, Vezirköprü;Çorum’un Merkez, Osmancık, Mecitözü ilçeleri bu kapsamda değerlendirilebilirler.
İl de ticaretle uğraşanların büyük bir çoğunluğu, perakende ticaret ile iştigal etmektedir.
Amasya ili gelirinin büyük bir bölümünü, tarımsal ürünlerin satışından sağlanan gelirler oluşturmaktadır. Bu ürünler küçük tarım işletmelerince üretildiğinden ekiliş miktarlarının piyasalara etkileri fazla olmamaktadır.
Tarım ürünlerinin alım satımına dayanan il ticareti; küçük ölçekli olup, en çok İstanbul-Ankara ve Samsun illeri ile yapılan alışverişlere dayanmaktadır.
İl’deki ticarethaneler, çoğunlukla gıda ve toprak ürünlerine dayanmakta olup, hayvan ticareti de, önemli bir grup oluşturmaktadır.
Her türlü dayanıklı tüketim maddeleri, çimento,demir, giyim, narenciye gibi ürünler il dışından alınmakta; İl dışına, tarımsal ürünlerden soğan, nohut, mercimek, fasulye; sanayi ve madencilik ürünlerinden şeker, süt ve süt mamulleri, ayçiçek yağı, hayvan yemi, un, kireç, tuğla ve kiremit ile linyit kömürü pazarlanmaktadır.
Yurt dışına başlıca ihraç ürünlerini, un, maya, mutfak eşyası, tekstil ürünleri, orman ürünleri, elektrikli alet, cihaz ve malzemeleri vb. ürünler, Yurt dışından başlıca ithal ürünlerini, makine alet ve cihazları, bazı tahıllar, plastik ürünler vb. ürünler oluşturmaktadır.
İlin merkez ve ilçelerinde, genellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında,değişik yer ve zamanlarda, düşman işgalinden kurtuluş günlerinde, şenlik ve şölenler; genellikle festival şeklinde yapılmakta olup, o yöre veya beldenin yöresel el sanatları,tarımsal ürünleri, halk oyunları ile sanatsal faaliyetleri sergilenmekte ve çeşitli ticari faaliyetler meydana gelmektedir.
Semt pazarları, genellikle haftanın belirli günlerinde yapılmaktadır.
Türlerine göre 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabi şirketlerin dağılımına bakıldığında, Anonim Şirketlerin sayısının 171, Limited Şirketlerin sayısının ise 868 olmak üzere, toplam 1.039 olduğu,
Türlerine göre 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na tabi kooperatiflerin dağılımına bakıldığında ise; yapı kooperatiflerinin sayısının 106, Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifleri’nin sayısının 56, tüketim kooperatiflerinin sayısının 27, Diğer kooperatiflerin sayısının 28 olmak üzere, toplam 217 olduğu görülmektedir.
|
Son Mesajlar